We waren die ochtend vroeg opgestaan, want het beloofde een lange en hete dag te worden, die voerde van Bornebroek naar het boerderij van de familie de Wilde in Elsenbroek. Er werd ontbeten, de tenten werden opgevouwen, de bagage ingepakt - een ritueel dat zich iedere ochtend herhaalde, nu al twee weken lang. Ondertussen bracht onze kok Bastiaan, geholpen door Onno en Ariaan, de groene kookkeet in gereedheid voor vertrek naar weer een nieuwe overnachtingsplek. De houten kampeertafels werden ingeklapt en de bagage opgetast in de witte aanhangwagen. Het was de dag dat de A1 moest worden gepasseerd. Over het viaduct, want een medewerker van Rijkswaterstaat zag een directe oversteek over de weg niet zitten. ‘Wil je dat ik mijn baan kwijtraak?’, antwoordde hij op een telefonisch verzoek in die richting. Brigitte, Veronique, Jeanette, Corine, Hanninka, Bruno en Peter, de bolduwers van die dag, hadden zich goed ingepakt tegen de zelfs op dit vroege uur al ongenadige zon. Fotografe Yana cirkelde om hen heen. Frits stapte in de auto op zoek naar een gasfles en een mobiele WC voor die nacht, Onno en Ariaan gingen per auto de route verkennen die we drie dagen later zouden afleggen. Na een uur ging de bol het Twentekanaal over, begeleidt door zwemmende duwers, weer drie uur later werd de A1 genomen, begeleidt door luid toeterende auto’s.
Het was een fraai schouwspel. Na het viaduct ging het rechtsaf richting Enter waar de bol werd opgewacht door enkele vertegenwoordigers van Plaatselijke Belang Zuidermaten en Bullenaarshoek, twee buurtschappen ten zuiden van de A1. De stichting was opgericht uit angst dat de stem van de buurtschappen niet langer zou worden gehoord, nu de gemeentes steeds groter werden. En ook dat was een vertrouwd geluid, want ze schieten in Overijssel de grond uit, de plaatselijke belangenclubs. Kleinschaligheid versus schaalvergroting, landelijke rust versus industriele dynamiek, natuur versus verstening, boeren versus natuur en buitenlui, innovatie versus ambachtelijkheid, het zijn enkele van de thema’s die spelen in het Overijssel van 2010. Tegen vijf uur werd de plek van bestemming bereikt, een lommerrijk erf aan de Plasdijk in de gemeente Markelo. Zoals altijd en overal was de ontvangst ontroerend hartelijk. Wil de eerste sjachrijnige Overijsselaar opstaan? In twee weken nog geen onvertogen woord gehoord en geen opgestoken middelvinger gezien. Ook dat begint een thema te worden, naast het rijke verenigingsleven en de betrokkenheid van de inwoners bij hun directe omgeving en hun familie. Tegen half acht werd er opnieuw een uitstekende maaltijd geserveerd, aan de overvolle kampeertafels, waar naast de familie
De Wilde ook nog enkele buurtbewoners en familieleden waren aangeschoven. De flessen werden ontkurkt, terwijl de regen begon door te zetten. In de schuur werd het festijn doorgezet. Drie plaatselijke accordeonisten haalden hun instrumenten uit de koffer. Via ‘De klok van Arnemuiden’, ’In 't groene dal, in ’t kleine dal’ ging het de Oostenrijkse bergen in. Om half twee zochten de laatsten hun tent op, het was een machtig mooie dag geweest.
Ze noemen het zelf een beek of een riviertje. Namen die eerder associaties oproepen met een vriendelijk, klein stroompje, dan met een dertien kilometer lang kanaal, dat loopt van het zuidoostelijk deel van Almelo tot aan de Midden-Regge in Salland. ‘De Doorbraak’ heet het project dat de verbetering van de waterkwaliteit, waterberging en de aanleg van nieuwe natuur in zich verenigt. Het plan komt uit de koker van het Waterschap Regge en Dinkel. Met toenemende zorg constateerde het waterschap dat het steeds ingewikkelder werd om bij zware regenval enkele laag liggende Almelose wijken langs het Twentekanaal te behoeden voor overstromingen. Eerder al waren er zorgen over de Regge, die in kwaliteit achteruit holde - een direct gevolg van de aanleg in de jaren zeventig van een kanaal ten noorden van Almelo. Zouden ze een nieuw kanaal graven ten zuiden van Almelo, dan zou dat in één klap het nijpende probleem van de waterafvoer en dat van de Regge oplossen, zo bedacht het waterschap. De provincie voegde daar nog iets aan toe. Als jullie daar nu ook nog eens nieuwe natuur weten te realiseren, hielden ze het waterschap voor, dan maken we er en passant een Ecologische Hoofdstructuur (EHS) van die de Sallandse Heuvelrug verbindt met Oost-Twente. En stuur de rekening maar naar ons.
Langzaam maar zeker kreeg ‘De Doorbraak’ vorm. Van een kanaal voor de afwatering werd het een kronkelende rivier, met brede beddingen. Maar hoe mooi het plan er op papier ook uitzag, het kostte jaren van tijdloos overleggen om de omwonenden en belanghebbenden te overtuigen van het plan. Vooral de boeren sputterden tegen. Begrijpelijk, want voor enkele onder hun had de ‘Doorbraak’ grote consequenties voor de bedrijfsvoering. Voor inwoners van dorpen als Bornebroek kon daarentegen niet vroeg genoeg begonnen worden met de uitvoering van de ‘doorbraak’. Die vormt met dank aan de aanleg van een EHS een haast onneembare vesting tegen de annexatiedrift van Almelo, Borne en Hengelo.
