Het is zondag 20 juni als rond één uur de grote, vier meter hoge rode Bol - gemaakt door kunstenaar/uitvinder Theo Botschuiver van SpacialEffects - in Marle aan het rollen wordt gebracht. Begeleid door een menigte van zeker honderd
mensen gaat het richting de IJssel, waar een uit 1944 stammend amfibievoertuig wacht om de bol over de IJssel te slepen. Het is het begin van een drie weken durende zoektocht naar de ziel van Overijssel. Traag rolt de bol de komende weken door weilanden, bossen en dorpen. Over rivieren en industrieterreinen over zandgronden. Door klei, over heuvels en door dalen. Op zoek naar de rijkdom van de verschillen. Met een slakkengang woelt de bol de Overijsselse bodem los, luistert aandachtig naar verhalen, kijkt verwonderd om zich heen, staat stil bij zaken waar niemand meer de tijd heeft om bij stil te staan. Want het zijn uiteindelijk de mensen zelf en niet de bestuurders of de politici die het landschap vorm en inhoud geven, daarbij voortbordurend op tradities en gewoonten, die ondanks alle veranderingen nog levend zijn. Maar ze worden te weinig gehoord. De bol luistert wél naar hun, en maakt tegelijkertijd zelf ook weer nieuwe verhalen. Over Salland, Twente, het land van Vollenhove en het Vechtdal. Over boeren die stoppen of zorgboer worden, over Randstedelingen die de hectiek van de stad verruilen voor de rust van het Overijsselse platteland, over landbouwgrond die natuur is geworden, over geschiedenis en verdwijnend cultuurgoed, maar bovenal over hoe mensen hun leven vormgeven in een tijd waarin niets zeker is zoals het was.
Het was de wind die de bol het prikkeldraad in blies. We waren nog geen half uur onderweg. En de ochtend was zo mooi begonnen. Zeker honderd mensen begeleidden de bol vanaf de start in Marle richting de IJssel, waar een spectaculaire overtocht met een amfibievoertuig volgde. Aan boord onder meer PvdA-gedeputeerde Dick Buursink. Overijssel, zo zei Buusink, zet stevig in op cultuur om de aantrekkingskracht van de provincie te verhogen in de concurrentieslag met andere regio’s in Nederland. Vandaar zijn ruimhartige steun voor dit project.
Ondanks de stevige wind werd de overkant zonder brokken bereikt, maar daarna ging het al snel mis. Gelukkig was de schade te overzien. In Herxen, een kleine gemeenschap net achter de IJsseldijk, vertelde Steven Volmer, import uit Zwolle, dat deze streek nog geen vijftig jaar geleden zo’n 1200 hectare aan fruitboomgaarden telde. De Europese landbouwpolitiek, die schaalvergroting en intensivering dicteerde, joeg de fruitbomen de regio uit. Maar een kentering is zichtbaar. Met subsidies probeert de provincie de teelt van oude appel- en perenrassen te stimuleren, wat in het geval van Volmer aardig was gelukt. “Het zijn stevige lui hier in de streek,” wist hij uit ervaring. “Introvert en gehard door het eeuwenoude gevecht met het water. Het duurt een paar generaties voordat je als nieuwkomer hier volledig bent geaccepteerd.” Verder ging het met de bol, langs het natuurgebied Tickelgaten
en dan rechtsaf bij een gerestaureerd kasteeltje met een hoge zwarte hoge toegangspoort, strak onderhouden paden en een weelderige tuin. Rentekmeesters & Makelaarskantoor, ing G.A. Luchtenbelt, vermeldt het naambord op de poort. De spoorweg wordt zonder problemen gepasseerd, waarna we de bol door Windesheim rollen. In een verbouwde boerderij, naast de kerk die ooit een bierbrouwerij was, opent Melvin Moerman binnenkort een zorgcentrum annex koffie- en theeschenkerij. Een kilometer verderop is de bestemming bereikt – de zorgboerderij Molenzicht van de familie Van der Meulen. Vijf jaar geleden stelde de tijdgeest de familie voor een lastig dilemma. Moesten ze meegaan met de schaalvergroting en het aantal koeien uitbreiden van vijftig naar een kleine honderd? Of konden ze het beter over een andere boeg gooien door een andere, nieuwe poot onder hun bedrijf proberen te zetten? Het werd het laatste, sterker nog, de tweede poot werd al snel de belangrijkste pijler onder hun bedrijf. In plaast van een veehouderij runt de familie Vander Meulen nu een zorgboerderij. En zo verandert deze van oorsprong agrarische streek langzaam maar zeker van gezicht. Een veehouder wordt zorgboer, een Randstedeling tovert een boerderij om in een luxe landhuis en de kasteelheer is nu een makelaar. 
journaal maandag 21 juni
